Dogmatem w Polsce jest to, że nie ma odliczenia VAT bez faktury. Polskie przepisy zastrzegają możliwość odliczenia VAT od otrzymania faktury, a co więcej – moment otrzymania faktury wyznacza jednocześnie najwcześniejszy okres, za który można odliczyć VAT.
Wyrażano wątpliwości, czy te regulacje są w pełni zgodne z prawem unijnym. Niedawno wypowiedział się na ten temat unijny Sąd pierwszej instancji.
Co wynika z jego wyroku? Jak orzeczenie wpłynie na terminy dokonywania odliczeń VAT. Jak do tego wszystkiego ma się KSeF i fakt, że większość faktur już wkrótce będzie otrzymywana właśnie w KSeF?
O tym wszystkim – w tym odcinku podcastu.
Chcesz być na bieżąco? ✉️
Zapisz się do naszego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje o e-fakturowaniu!
Jeśli prowadzisz biuro rachunkowe lub pracujesz jako jego kierownik albo menadżer — ten newsletter jest dla Ciebie!
Kiedy powstaje prawo do odliczenia VAT?
Przepisy polskiej ustawy o VAT stanowią, że prawo do odliczenia podatku zasadniczo powstaje w rozliczeniu za okres, w którym u sprzedawcy powstał obowiązek podatkowy z tytułu danej czynności bądź danego zdarzenia. Powstanie obowiązku podatkowego z tego tytułu nie jest jednak wyłącznym warunkiem odliczenia podatku naliczonego.
Jeśli bowiem podatek ten wynika, czy też jest potwierdzony fakturą bądź dokumentem celnym, to wówczas – zgodnie z przepisami polskiej ustawy – prawo do odliczenia powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik taki dokument otrzymał (otrzymał fakturę bądź dokument celny). To może być ten sam okres, to znaczy obowiązek podatkowy u sprzedawcy powstanie w tym samym okresie, w którym nabywca otrzyma fakturę bądź dokument celny.
Przypadki, gdy faktura wpływa w innym okresie niż obowiązek podatkowy
Ale w praktyce możliwe są także sytuacje, w których podatnik otrzymuje taki dokument (fakturę bądź dokument celny) w okresie rozliczeniowym innym niż okres, w którym z tytułu danej czynności czy też danego zdarzenia powstał obowiązek podatkowy u sprzedawcy. No i zwykle też może być tak, że jeśli to jest inny okres, to zazwyczaj okres otrzymania faktury jest późniejszy niż okres, w którym powstał obowiązek podatkowy u sprzedawcy.
Przykładowo, dajmy na to, że ktoś nabył usługi wykonane w marcu. Obowiązek podatkowy powstał z tego tytułu u sprzedawcy w marcu. Faktura została wystawiona w kwietniu i otrzymana w kwietniu. Mamy więc tutaj tę różnicę: obowiązek podatkowy u sprzedawcy, u wykonawcy tych usług, powstaje w marcu, faktura jest wystawiana w kwietniu i w związku z tym ona również w kwietniu jest otrzymywana przez nabywcę.
W tego rodzaju przypadkach, zgodnie z dotychczasowymi polskimi przepisami, odliczenie mogło być zrealizowane począwszy od okresu, w którym oba te warunki zostały spełnione. Oba, to znaczy zarówno warunek dotyczący powstania obowiązku podatkowego u sprzedawcy, jak i warunek otrzymania faktury, względnie otrzymania dokumentu celnego.
Czy polskie przepisy są zgodne z prawem unijnym?
No i wracając do tego poprzedniego przykładu, dotyczącego usług wykonanych w marcu, zafakturowanych w kwietniu – zgodnie z polskimi przepisami odliczenie mogło być dokonane w rozliczeniu za kwiecień, bo co prawda obowiązek podatkowy u sprzedawcy powstał w marcu, ale brak otrzymania faktury w marcu powodował (zgodnie z polskimi przepisami), że to odliczenie nie mogło być dokonane już w rozliczeniu za marzec.
W sumie już od dosyć dawna, chociaż tak dosyć nieśmiało, podnoszono, że te regulacje mogą być niezgodne z przepisami unijnymi w tym kontekście, w jakim traktowały moment otrzymania faktury jako moment wyznaczający jednocześnie okres rozliczeniowy, za który ten podatek najwcześniej mógł być rozliczony.
Wyrok unijnego Sądu Pierwszej Instancji (sprawa T-689/24)
Wskazywano bowiem, że warunek otrzymania faktury powinien być rozumiany raczej jako warunek do realizacji, a niekoniecznie do samego powstania prawa do odliczenia. No i właśnie w tej kwestii niedawno wypowiedział się unijny Sąd. Co ciekawe, jest to orzeczenie Sądu Pierwszej Instancji Unii Europejskiej, który to Sąd od niedawna przejął orzekanie w niektórych sprawach, między innymi podatkowych. Jest to jakaś dodatkowa ciekawostka można powiedzieć, no bo w sprawach podatkowych to jest to pierwszy wyrok unijnego Sądu, a nie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, przynajmniej jeżeli chodzi o podatek od towarów i usług.
W wyroku z 11 lutego 2026 roku, w sprawie o sygnaturze T-689/24, tenże unijny Sąd stwierdził, że przepisy unijne stoją na przeszkodzie takim przepisom krajowym, z których wynika, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego w deklaracji składanej za okres, w którym spełnił warunki materialne skorzystania z tego prawa, jeżeli w okresie tym nie otrzymał odpowiedniej faktury, pomimo że fakturę tę otrzymał jeszcze przed złożeniem tej deklaracji.
To może wydaje się nieco skomplikowane, ale generalnie Sąd stwierdził, że polskie przepisy, w zakresie w jakim wyznaczają okres rozliczeniowy poprzez warunek otrzymania faktury, są niezgodne z przepisami unijnymi. Sąd stwierdził, że ten wymóg otrzymania faktury jest warunkiem realizacji prawa do odliczenia, czyli że na moment dokonywania odliczenia, a nie w okresie dokonywania odliczenia, trzeba dostać fakturę, trzeba mieć fakturę.
Nowe rozumienie warunku otrzymania faktury
Przepisy polskie nie zmieniły się na razie. One dalej obowiązują w tej samej formie, dalej mają taką samą treść. No ale biorąc pod uwagę zasadę pierwszeństwa prawa unijnego, to dzisiaj należy rozumieć tak, że ten warunek musi być spełniony, czyli faktura musi być otrzymana przez podatnika najpóźniej w momencie składania deklaracji, w której ujmowany jest dany podatek naliczony.
Oczywiście dalej pozostaje tutaj w mocy warunek materialny, czyli to, między innymi, że z tytułu tej czynności, od której chcemy odliczyć podatek, u sprzedawcy powstał już obowiązek podatkowy. Natomiast wystarczające jest, żeby mieć fakturę, żeby dostać fakturę najpóźniej w momencie, w którym to odliczenie jest realizowane.
Ten moment otrzymania faktury nie może być już rozumiany w ten sposób, że on wyznacza okres rozliczeniowy najwcześniejszy, w którym można ująć podatek naliczony. No, znowu próbując przedstawić te kwestie na przykładzie: powiedzmy, że podatnik nabył usługę, która została wykonana 29 marca. Fakturę otrzymał 3 kwietnia. Deklarację za marzec (JPK) składa 20 kwietnia. Może wykazać odliczenie podatku z tej faktury, o której mówimy, którą dostał w kwietniu, dlatego że ma fakturę na moment składania deklaracji za marzec. W marcu u sprzedawcy powstał obowiązek podatkowy i w związku z tym sam fakt, że fakturę otrzymano już w kwietniu, ale jeszcze przed złożeniem deklaracji za marzec, nie ma znaczenia w kontekście tego, że podatek można odliczyć już w deklaracji za marzec.
Inny przykład: powiedzmy, że podatnik zapłacił zaliczkę na poczet dostawy towarów. Zaliczkę zapłacono 20 kwietnia. W związku z tym u sprzedawcy obowiązek podatkowy z tego tytułu powstał w kwietniu. No ale faktura na tę zaliczkę została wystawiona dopiero 15 maja. Podatnik, który zapłacił zaliczkę, który chciał jak najszybciej być może, na przykład, uzyskać zwrot nadwyżki VAT, złożył deklarację za kwiecień już 12 maja. Nie ujmie w tym rozliczeniu za kwiecień, składanym 12 maja, odliczenia VAT od tej zaliczki, no bo co prawda zaliczkę zapłacił w kwietniu, ale fakturę na zaliczkę otrzymał już po złożeniu deklaracji. Więc w tym kontekście to odliczenie już nie będzie możliwe.
Natomiast gdyby zmodyfikować trochę ten przykład, no to wydaje się, że też nie ma większych przeszkód, żeby na przykład 16 maja złożyć korektę rozliczenia za kwiecień i wykazać w tej korekcie już ten podatek naliczony z zaliczki zapłaconej za kwiecień i udokumentowanej fakturą wystawioną i otrzymaną na przykład 15 maja. Bo wtedy na moment składania korekty deklaracji VAT, w której to korekcie mielibyśmy ująć ten dodatkowy podatek naliczony, warunek otrzymania faktury będzie już spełniony.
Niezależnie od skutków wynikających z zasady pierwszeństwa prawa unijnego, polskie przepisy w tym zakresie oczywiście powinny zostać jak najszybciej znowelizowane. Natomiast fakt, że one jeszcze nie zostały zmienione, nie jest żadną przeszkodą do tego, żeby móc zastosować prawo unijne i rozumieć w związku z tym ten wymóg otrzymania faktury nieco inaczej niż dotychczas – w sposób, który będzie umożliwiał w niektórych przypadkach szybsze odliczenie VAT.
Wpływ wyroku na rozliczenia w dobie KSeF-u
Co to orzeczenie unijnego Sądu oznacza w dobie KSeF-u? W kontekście tego, że KSeF teraz wchodzi w życie i że już niedługo podatnicy zapewne większość faktur będą otrzymywać w ramach KSeF-u. No, to orzeczenie czy też pogląd z niego wynikający ma oczywiście pełne zastosowanie także w odniesieniu do faktur ustrukturyzowanych. Co więcej, można powiedzieć także, że to orzeczenie w jakiś sposób minimalizuje pewne zagrożenie, na które dotychczas zwracano uwagę w kontekście KSeF-u.
Jakie zagrożenie? A no zagrożenie dotyczące tego, że no KSeF uniemożliwia podróże w czasie, które do tej pory czasami były przez podatników odbywane. Dotyczy to tego rodzaju sytuacji, że bywa przecież tak, że faktury są niekiedy wystawiane faktycznie w następnych miesiącach, natomiast one noszą datę z poprzednich miesięcy i wszyscy udają, że zostały wystawione w poprzednich miesiącach. To jest oczywiście niezgodne z przepisami, ale dotychczas było bardzo trudne do zweryfikowania.
KSeF a „podróże w czasie” przy fakturowaniu – czy to nadal problem?
Obawiano się tego, że wejście w życie KSeF spowoduje, że urzędowa data wytworzenia faktury, urzędowa data wprowadzenia faktury do KSeF spowoduje, że jeżeli ktoś wystawi fakturę za czynności marcowe w kwietniu, no to już nie będzie można udawać, że ona została wystawiona w marcu i w związku z tym odliczenie z tytułu tej faktury nie byłoby możliwe tak, jak często działo się to dotychczas, w miesiącu, w którym dane czynności wykonano.
No bo przykładowo powiedzmy, że mamy do czynienia z jakimiś usługami rozliczanymi miesięcznie. Ktoś wystawia fakturę za marzec. Faktura jest faktycznie wystawiona 3 kwietnia, natomiast ona nosi datę 31 marca. Do tej pory było tak, że bardzo często wszyscy udawali, że ta faktura była wystawiona w marcu i że wpłynęła w marcu i że w związku z tym można ją rozliczyć w marcu.
Podsumowanie
To orzeczenie powoduje, że nawet jeżeli taka faktura dotycząca czynności wykonanych w marcu zostanie wystawiona faktycznie w kwietniu i ona wpłynie poprzez KSeF do podatnika na początku kwietnia, to biorąc pod uwagę to orzeczenie, on i tak będzie mógł odliczyć VAT z tej faktury za marzec, bo jeśli czynności wykonane w marcu, obowiązek podatkowy powstał u sprzedawcy w marcu, faktura wystawiona na początku kwietnia, otrzymana w KSeF-ie na początku kwietnia przed złożeniem deklaracji za marzec – jak najbardziej, biorąc pod uwagę pogląd wyrażony w tym orzeczeniu, można ująć ten podatek w rozliczeniu za marzec.
Więc to orzeczenie w istocie wyeliminowało nam, moim zdaniem przynajmniej, to zagrożenie, o którym w kontekście KSeF mówiono – to zagrożenie, które mogło być realne, jeżeli firmy nie zmieniłyby swoich nawyków fakturowania w miesiącach następnych. Teraz to zagrożenie praktycznie nie jest istotne czy nie jest realne.
Jeśli zajmujesz się zawodowo podatkami – w szczególności prowadzisz biuro rachunkowe, jesteś doradcą podatkowym lub radcą prawnym bądź adwokatem – dołącz do Klubu Dzień Dobry Podatki.
Klub to abonament na comiesięczne szkolenia „Dzień Dobry Podatki” oraz forum dyskusyjne, na którym codziennie wspieramy się w pracy z podatkami.
Sprawdź więcej szczegółów TUTAJ.
