Jak nie zgubić się w aktach prawnych na egzaminie pisemnym

Link do wykazu aktów prawnych – kliknij TUTAJ.

20 maja 2026 roku Państwowa Komisja Egzaminacyjna do Spraw Doradztwa Podatkowego podjęła uchwałę w sprawie ustalenia wykazu aktów prawnych, które stanowią podstawę do przygotowywania pytań i zadań egzaminacyjnych na egzamin na doradcę podatkowego. Ten wykaz określa, na podstawie jakich konkretnie aktów prawa, zarówno polskiego, jak i unijnego, a także na podstawie jakich aktów o charakterze prawnomiędzynarodowym, będą tworzone pytania i zadania egzaminacyjne, zarówno w części pisemnej, jak i w części ustnej egzaminu.

Trzeba zatem wiedzieć, na podstawie jakich konkretnie aktów prawnych te zadania będą tworzone. Trzeba mieć ich budowę w głowie, trzeba się w nich orientować przynajmniej z grubsza. Tutaj przypomnieć można, że zgodnie z nową formułą egzaminu, podczas egzaminu, zarówno podczas części pisemnej, jak i najprawdopodobniej również podczas części ustnej, kandydat będzie mógł z tych aktów prawnych korzystać. Tutaj wciąż nie jest do końca jeszcze jasne na ten moment (dzień publikacji podcastu – 12 sierpnia 2026), w jakiej formie te akty prawne będą udostępnione.

Niezależnie od tego, nie zmienia to faktu, że nie trzeba się już być może uczyć tych aktów na pamięć. Wypada jednak znać ich budowę, ich systematykę po to, żeby mając do dyspozycji tekst tego aktu prawnego, znaleźć potrzebną nam rzecz w minutę, a nie w 10. Zegar nieubłaganie tyka i czas na przygotowanie się do odpowiedzi czy w ogóle czas na zdanie egzaminu upływa.

Termin egzaminu

Druga istotna kwestia, która wiąże się z ogłoszeniem tego wykazu aktów prawnych, to termin, który właśnie rozpoczął bieg. Zgodnie z przepisami przejściowymi, które są zawarte w ustawie nowelizującej ustawę o doradztwie podatkowym, Państwowa Komisja Egzaminacyjna powinna ogłosić ten pierwszy wykaz aktów prawnych co najmniej na 3 miesiące przed planowanym terminem egzaminu – zarówno mówimy o części pisemnej, jak i o części ustnej. Policzmy zatem, skoro ogłoszono ten wykaz pod koniec maja, to 3 miesiące od końca maja to jest koniec sierpnia, co teoretycznie przynajmniej oznacza, że jedna z przeszkód do tego, aby egzamin mógł odbyć się, poczynając od września, została usunięta.

Na pewno tego egzaminu nie będzie przed wrześniem 2026 roku, a wydaje mi się, że wrzesień nie jest dobrym momentem na organizację, zwłaszcza egzaminu pisemnego i myślę, że raczej pewnie należy się spodziewać, że ten egzamin odbędzie się najwcześniej w październiku. Chyba już możemy teraz postawić taką hipotezę o wysokim stopniu pewności, że egzamin pisemny najprawdopodobniej w tym roku się odbędzie i zapewne będzie to październik, być może listopad.

Podział aktów prawnych

Jakie mamy akty prawne w tym wykazie? Wykaz jest podzielony na części i tych części jest kilka. Po pierwsze mamy Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, aktualną, z 2 kwietnia 1997 roku. To jest pierwsza część tych aktów prawnych.

Po drugie, mamy prawo pierwotne Unii Europejskiej i tutaj jedynym aktem prawnym w tym zakresie jest Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Jakieś regulacje mające wpływ na prawo podatkowe w tym traktacie można znaleźć, choćby w kontekście pomocy publicznej.

Prawo wtórne Unii Europejskiej – rozporządzenia

Po trzecie, mamy prawo wtórne Unii Europejskiej w postaci rozporządzeń. Tych rozporządzeń jest kilka i tutaj przede wszystkim trzeba wspomnieć o tym, że jest to kilka rozporządzeń dotyczących prawa celnego. Mamy zarówno rozporządzenie ustanawiające unijny kodeks celny, jak i rozporządzenie wykonawcze do unijnego kodeksu celnego, tak zwane rozporządzenie delegowane do unijnego kodeksu celnego. Mamy rozporządzenie wykonawcze do dyrektywy vatowskiej, mamy rozporządzenie w sprawie współpracy administracyjnej między państwami członkowskimi w związku ze zwalczaniem oszustw na gruncie VAT-u. Mamy wreszcie rozporządzenie dotyczące również stosowania przepisów o pomocy de minimis.

Prawo wtórne Unii Europejskiej – dyrektywy

Kolejna część tego wykazu to dalej prawo wtórne Unii Europejskiej, ale już w postaci dyrektyw. Mamy przede wszystkim, oczywiście, dyrektywę 112. dotyczącą VAT-u, mamy tych kilka dyrektyw akcyzowych. Tutaj można przypomnieć, że materia dotycząca podatku akcyzowego jest przez przepisy unijne regulowana kilkoma dyrektywami. Mamy kilka dyrektyw dotyczących podatku dochodowego, między innymi dyrektywę Parent-Subsidiary, mamy dyrektywę dotyczącą odsetek, należności licencyjnych wypłacanych pomiędzy podmiotami powiązanymi, mamy dyrektywę restrukturyzacyjną. Mamy chociażby dyrektywy dotyczące podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, są dyrektywy dotyczące współpracy administracyjnej. Łącznie tych dyrektyw jest 19.

Umowy międzynarodowe

Kolejna część tego wykazu to są umowy międzynarodowe. Ratyfikowane umowy międzynarodowe. Tutaj warto wspomnieć o tym, że pierwszą umową tutaj wskazaną jest Konwencja wiedeńska – pewnie dlatego, że jest to akt prawny, który określa to, w jaki sposób umowy się zawiera, jak należy je interpretować. Pewnie ma on znaczenie głównie i ewentualnie w kontekście wykładni przepisów umownych. Oczywiście mamy tutaj również w tym wykazie kilka umów, które Polska zawarła z innymi państwami, umów dotyczących unikania podwójnego opodatkowania. Tutaj możemy powiedzieć, że wybrano umowy ze Stanami Zjednoczonymi – oczywiście tą starą umowę, ponieważ nowa umowa wciąż przez Stany Zjednoczone nie została ratyfikowana i pewnie nie zostanie w najbliższym czasie. Mamy umowę z Indiami, jest umowa ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, jest umowa ze Szwajcarią, umowa z Holandią, umowa z Niemcami, umowa z Wielką Brytanią oraz umowa z Czechami. Można powiedzieć, że niektóre z tych umów są pewnie dosyć typowe, ale niektóre w niektórych z tych umów są pewne smaczki. Pewnie gdzieś tam podczas różnych naszych dalszych spotkań, filmów, webinarów będziemy o tych smaczkach mówić, bo być może na przykład będą zdarzać się zadania, które będą na tych smaczkach w jakiś sposób bazować. Mamy też Konwencję MLI wśród umów międzynarodowych – ona też jest wskazana.

Ustawy i rozporządzenia

Ostatnią grupą tych aktów prawnych, które są wskazane w tym wykazie, to są ustawy i rozporządzenia. Od razu trzeba powiedzieć, że jest tych ustaw łącznie kilkadziesiąt, bo mamy ich 42.

To są oczywiście przede wszystkim ustawy podatkowe – bo tak patrząc, ponieważ ten wykaz jest ułożony chronologicznie, to mamy chociażby ustawę o podatku od spadków i darowizn, ustawę o podatku rolnym, ustawę o podatkach i opłatach lokalnych, ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawę o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawę o NIP, ustawę Ordynację podatkową, ustawę o zryczałtowanym podatku dochodowym i tak dalej, i tak dalej. Generalnie całe materialne prawo podatkowe tutaj się znajduje.

Też trzeba zwrócić uwagę na to, że w wykazie tym, w odniesieniu do ustaw podatkowych, w zasadzie niemal w każdym przypadku jest takie zastrzeżenie, że to jest na przykład Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wraz z rozporządzeniami. Czyli generalnie ze wszystkimi rozporządzeniami, jakie są. To tak samo jest przy VAT na przykład, tak samo jest przy ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych i tak dalej, więc te rozporządzenia nam znacznie powiększają liczbę tych aktów prawnych.

Jaka jest druga grupa tych ustaw krajowych? Są to generalnie te ustawy, w których są pozaszywane przepisy dotyczące opłat, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Przypominam, że to też jest obecnie objęte materią egzaminacyjną i w związku z tym mamy na przykład: ustawę o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi w tym zakresie, w jakim ona dotyczy opłat za zezwolenie na obrót napojami, w tym zakresie, w jakim dotyczy tak zwanej ustawy małpkowej. Mamy na przykład ustawę o autostradach płatnych i Krajowym Funduszu Drogowym w zakresie opłaty paliwowej. Mamy ustawę Prawo ochrony środowiska w zakresie opłaty emisyjnej. Jest ustawa o zdrowiu publicznym w zakresie opłaty od środków spożywczych, czyli tak zwanego podatku podatku cukrowego.

Pozostałe akty prawne

Kolejna grupa aktów prawnych to są te akty prawne, które dotyczą tych niepodatkowych materii egzaminacyjnych, jeżeli tak można powiedzieć. Zgodnie z ustawą, materia egzaminacyjna obejmuje określone zagadnienia i są tam również kwestie pozapodatkowe, w jakiś sposób oczywiście oddziaływujące na pracę doradcy podatkowego. W związku z tym można wspomnieć chociażby, że mamy w wykazie aktów prawnych Kodeks postępowania administracyjnego, ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mamy ustawę o rachunkowości, jest ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych, jest oczywiście ustawa o doradztwie podatkowym, mamy ustawę o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, mamy oczywiście obie ustawy dotyczące sądownictwa administracyjnego, czyli z jednej strony Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a z drugiej strony Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Jest Prawo dewizowe, jest ustawa Prawo celne, chociaż tutaj na pewno bardziej jest to materia prawa unijnego, o czym już przed chwilą mówiliśmy. Mamy mamy wreszcie ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, jest ustawa o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami.

Co ciekawe, są tam również akty prawne, które nie do końca są całkowicie związane czy to z prawem podatkowym, czy to z materiami egzaminacyjnymi, chociaż na pewno znajomość tych przepisów ma znaczenie w codziennej praktyce doradcy podatkowego. Mamy chociażby ustawę Prawo przedsiębiorców – można wskazać, że chociażby w kontekście podatków od nieruchomości może to mieć znaczenie. Czy ktoś jest przedsiębiorcą, czy nie jest, jak posiada dany przedmiot opodatkowania i tak dalej. Mamy również ustawę o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców, być może w związku z tym, że jest określona rola rzecznika na przykład w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, więc może to jakiś związek ma.

Wreszcie ostatnią grupą aktów prawnych, która jest zawarta w tym wykazie, no to jest prawo korporacyjne, jak to nazywa wykaz: akty prawa wewnętrznego. Mamy tutaj trzy akty: po pierwsze – to Zasady etyki doradców podatkowych, po drugie – Statut Krajowej Izby Doradców Podatkowych, po trzecie – uchwała w sprawie wysokości uchwała zjazdu w sprawie wysokości składek członkowskich. Takie akty prawa korporacyjnego również są zawarte w wykazie.

Podsumowanie

Wykaz jest dosyć obszerny. Tych aktów prawnych łącznie pewnie jest ponad setka, a może i nawet koło dwustu, jeśli uwzględnić także rozporządzenia. Oczywiście należy pamiętać o tym, że z tych aktów prawnych będzie można korzystać, ale na pewno trzeba będzie wiele rzeczy z zakresu budowy tych aktów prawnych, ich charakteru, ich zakresu, ich systematyki sobie przyswoić choćby po to, żeby wiedzieć czego i gdzie szukać.

Bez tego będzie o wiele trudniej podczas części pisemnej egzaminu. Jeżeli będziemy wiedzieli, gdzie są konkretne regulacje, no to na ich odszukanie i zweryfikowanie, czy na pewno dobrze je pamiętamy, stracimy, czy też poświęcimy kilka minut. A jeżeli nie będziemy mieli pojęcia, gdzie czegoś szukać, no to może się okazać, że przez 40 minut będziemy przeszukiwać akty prawne i być może i tak te te przeszukania okaże się bezskuteczne. Więc trzeba będzie mieć wiedzę o tym, co w tych aktach prawnych jest, gdzie to się konkretnie znajduje, w którym miejscu należy tego szukać i na tym, myślę, bardzo mocno trzeba będzie się koncentrować, przygotowując się do egzaminu, zarówno do jego części pisemnej, jak i do jego części ustnej.